Türk Bilim İnsanlarından Mucizevi “Biyosensör” İcadı

Türk Bilim İnsanlarından Mucizevi “Biyosensör” İcadı

Ege Üniversitesi (EÜ) bünyesinde solunum sisteminden kansere kadar birçok hastalığa yol açan nitrik oksit sentaz enziminin aktivesinin ölçülebilmesi için bir biyosensör geliştirildi.

Üniversiteden meydana getirilen yazılı açıklamada, beyin, solunum, kalp damar, mide bağırsak sistemi dahil pek oldukca sistemde ve organda muntazam çalışmadığı vakit hastalıklara neden olan nitrik oksit sentaz enziminin aktivesinin ölçülebilmesi için emek verme başlatılmış olduğu kaydedildi.

Çalışmada EÜ Eczacılık Fakültesi Prof. Dr. Mehmet Şengün Özsöz, biyomühendis uzman Zeynep Yılmaz ve Atina Üniversitesinden Prof. Dr. Andreas Papapetropoulos’un vazife almış olduğu bildirildi.

Internasyonal TÜBİTAK Projesi ile meydana getirilen ve buluş sahibinin EÜ olduğu anlatılan açıklamada, çalışmada nitrik oksit sentaz aktivesinin kullanıcı dostu ucuz ve kolay bir yöntemle ölçülebilmesini elde eden bir yöntemin bulunmuş olduğu kaydedildi.

“Ulusal patent alınmış durumda”

Açıklamada görüşlerine yer verilen Ege Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Necdet Budak, vücutta nitrik oksit seviyesinin artması ve azalmasının, kalp, solunum, sindirim sistemi benzer biçimde birçok hastalığa sebep bulunduğunu, ekiplerinin bu aktiviteyi belirleyen bir biyosensör geliştirdiğini belirtti.

Sensör ile nitrik oksidin azaldığı ya da arttığı durumlarda söz mevzusu hastalıklara yönelik ilaç geliştirme ve doğru tedavi şekillerinin belirlenebileceğini aktaran Budak, şu değerlendirmede bulunmuş oldu:

“Bu anlamda ulusal patent alınmış durumda, patentin ticarileşmesi için de yatırımcılara gerekseme var. Toplumumuza sıhhat anlamında ciddi bir hizmet sunmuş olacağız.” ifadelerini kullandı.

Buluşlarının iki amacı olduğuna dikkati çeken Prof. Dr. Günay Yetik Anacak da biyosensörün hem enzimin aktivitesini hem de bir sitrüllin amino asidinin düzeyini ölçtüğünü bildirdi.

Bu enzim mühim bulunduğunu bildiren Prof. Dr. Anacak, şunları kaydetti:

“Hipertansiyonda, diyabette, solunum sistemi hastalıklarında, kanserde, seksüel fonksiyon bozukluklarında, mide bağırsak hastalıklarında, bunama ve alzheimer şeklinde hastalıkların hepsinde nitrik oksit sentaz enziminin değişik tiplerinin aktivitesinin düşüklüğü ya da fazlalığı problem, eğer biz enzimin aktivitesinin azalıp azalmadığını bulabilirsek ona bakılırsa tedaviyi yönlendirebiliriz. İlaç geliştirme aşamalarında da bu oldukça mühim. Günümüzde bu enzimin aktivitesini ölçen yöntem radyoaktivite gerektiriyor. Bundan dolayı bu enzimin aktivitesini değiştirecek ilaçların geliştirilmesi kolay olmuyor. Sadece bu yöntemle ilaç keşfi ve ilaç taramaları oldukca daha kolay olabilecek.”

Prof. Dr. Pınar Kara Kadayıfçılar da buluşlarının Türkiye’de ve internasyonal anlamda ilk kez meydana getirilen bir şey bulunduğunu, bu biyosensörle piyasaya sürülebilir süratli ve oldukca ucuz çipler geliştirilebileceğini belirtti.

27 Mayıs 2021
Okunma
bosluk

Uygun Nabız Hızı Ne Kadar Olmalıdır?

Uygun Nabız Hızı Ne Kadar Olmalıdır?

Her insanoğlunun nabza iyi mi bakılacağını bilmesi, ara sıra nabzını sayması gerekir. Sağ elinizin parmak uçlarını, tercihen üç parmağınızı,  sol bileğinizin iç yüzüne, başparmağınız hizasına yerleştirerek kalp atışlarınızı hissedebilir, nabzınızı sayabilirsiniz.

Bu sırada bir taraftan saniyeli bir saate bakıp 15 saniye süresince kalbinizin atışını sayıp dörtle çarparak yada daha iyisi bir dakika süresince nabzınızı sayarak dakikadaki atış sayısını bulabilirsiniz. Nabza bakmanın öteki yolu boyundaki şah damarının atımlarını saymaktır. Gene üç parmağınızı boyun şah damarınızın üstüne yerleştirerek kalp atışlarınızı hisseder, saatinize bakarak dakikada kaç attığını sayabilir, tertipli olup olmadığını denetim edebilirsiniz.

Nabza bakarken nelere dikkat edeceğiz?

1-Kalp atımlarının ele geliş şekli önemlidir. Sıhhatli bir kişide vuruşlar ele dolgun ve tertipli gelir. Şişmanlarda ve düşük tansiyonlularda birazcık daha zayıf hissedilebilir.

2-Kalp atışlarının elimize hep aynı ritimde ve düzende gelmesi gerekir. Nabza dikkat ederek halk içinde “tekleme” denilen, biz doktorların ekstrasistol dediğimiz anormal kalp atımlarını yakalayabilirsiniz.

3-Nabıza bakarak Atrial fibrilasyon dediğimiz tamamen düzensiz atımlarla kendini gösteren mühim bir rahatsızlığı erken dönemde yakalayabilirsiniz.

İdeal Kalp Hızı Kaç Olmalıdır?

Her insanoğlunun kalp hızı farklıdır. Gövde hareketleri (koşma, adım atma), duygusal durumumuz (üzüntü, kaygı, mutluluk), karnımızın aç tok olması yada havadaki ısı benzer biçimde pek oldukca unsur kalp hızımızı etkisinde bırakır. Kalbin dakikada 60-100 içinde atmasını düzgüsel kabul ediyoruz. Uzun seneler spor icra eden kişilerde düzgüsel kalp atış hızı 50’ye, hatta 40’a kadar inebilir. Bunun sebebi spor halletmeye bağlı olarak kalp kaslarının güçlenmesi ve her seferinde daha çok kan pompalayabilmesidir. Meşhur bisiklet yarışçısı Lance Armstrong’un kalbinin istirahat esnasında dakikada 32 attığı bildirilmiştir. Eğer spor yapıyorsanız ve hiçbir şikâyetiniz olmadan kalbiniz düşük bir hızla atıyorsa oldukca üstünde durmayın. Beraber halsizlik, baş dönmesi, bayılma benzer biçimde şikâyetler var ise kesinlikle bir doktora görünün.

60-100 içinde atan kalp hızın düzgüsel bulunduğunu söylesem de şunu da ilave etmek zorundayım: “kalp hızınız ne kadar düşükse o denli iyidir.” Aynı düşük tansiyonu sevmemiz benzer biçimde kalp hızının düşük olması da hoşumuza gider. Mesela; kalp hızı dakikada 70 atanların sıhhat açısından kalp hızı dakikada 80 atanlardan daha avantajlı bulunduğunu söyleyebilirim. Kalbin süratli atmasının kalp krizi, nüzul ve ölüm riskini artırdığı gösterilmiştir. Norveç kaynaklı bir çalışmada istirahat nabzındaki her 10 atımlık artışın kalp krizi riskini hanımlarda % 18, erkeklerde % 10 artırdığı gösterilmiştir. 50 yaş üstündeki hanımlarda nabzın 76 ve üstünde olması ölüm riskini yüzde 26 artırmaktadır.

Kalbiniz süratli atıyorsa?

Derhal şu anda saate bakıp nabzınızı sayın, istirahat halinde olmanıza karşın nabzınız dakikada 76’nın üstünde ise uzun solukta kalbinizin hızını düşürmek için bir şeyler yapmanızda yarar var anlamına gelir. Nabzı düşürmenin en kolay ve güvenilir yolu tertipli spor yapmaktır. Yarından itibaren tertipli ve tempolu yürüyüşler halletmeye başlayın, kalbinizle bir sorununuz yoksa koşun. Kısa sürede bir netice beklemeyin fakat aylar içinde nabız sayınızın daha aşağılara inecektir.

Bu bilgilerin ışığında şunu söyleyebilirim: bir rahatsızlığa bağlı olmadan kalbiniz 50-70 içinde atıyorsa fazlaca iyi, 70-85 içinde atıyorsa orta, 85 üstünde atıyorsa yüksek nabız olduğundan bahsedebiliriz. Geçici bir telaş, stres, üzüntü, gerginlik bu şekilde bir artışa niçin olduysa sorun yok, bir süre sonrasında nabzınız yine eski hızına inecektir. Eğer sürekli olarak yüksek çıkıyorsa o vakit nedenini bulup tedbir almak gerekir.

25 Mayıs 2021
Okunma
bosluk

Göbek Yağları Kalp Hastalıklarına Davetiye Çıkarıyor!

Göbek Yağları Kalp Hastalıklarına Davetiye Çıkarıyor!

Kişiyi obeziteye götürmüş olan ve göbekte başlamış olan yağlanma, vücuttaki tüm hastalıkların başlangıç noktası kabul ediliyor. Zira, pek oldukca hastalık, göbek yağlanması ve aşırı kiloluluk sonucu ortaya çıkıyor.

Besin çeşitliliğinin sıhhatli beslenme için mühim olduğu düşüncesiyle her besinden bolca oranda yiyecek, kişiye yarar yerine zarar getirebiliyor. Bunun için kişiye uygun beslenme tarzının benimsenmesi altın kaide olarak gösteriliyor. Memorial Şişli Hastanesi Kardiyoloji Kısmı’nden Doç. Dr. Kani Gemici, kişiye hususi sıhhatli beslenmenin ideal kiloda olmak kadar kalp hastalığından korunmada da mühim rol oynadığını söylemiş oldu.

Hipertansiyon, kalp hastalıkları, metabolik hastalıklar, insülin direnci, diyabet, ortopedik problemler, diz ve eklem hastalıkları, bel fıtıkları ve kanserin aşırı kilo sonucu ortaya çıkan başlıca sıhhat sorunları bulunduğunu vurgulayan Gemici, “Bel çevrenizle göğüs çevreniz eşitse kilo sorununuz adım atmıştır. Bel çevresinin hanımlarda 83, erkeklerde ise 92 santimetreyi geçmesi aşırı kiloluluğun işaretidir” dedi.

Sıhhatli bir kalp için yanlış beslenme alışkanlıklarının değiştirilmesi icap ettiğinin altını çizen Doç. Gemici, şu detayları verdi: “Sağlıksız gıdalar tüketen çocuklar, ileri yaşta bilgisayar başlangıcında devamlı yiyecek yiyen insanoğlu haline geliyor. Bilhassa atıştırmalık olarak yenilen katkı maddesi ve yağ oranı yüksek yiyecekler, evlatların erişkin çağlarında ciddi kilo sorunları yaşamalarına ve metabolizmanın bozulmasına niçin olmaktadır. Bu yüzden sorunlara erken yaşta müdahale edilmelidir.

TIKA BASA DEĞİL TADIMLIK YİYİN
Acıkmadan yiyecek, 5-6 çeşit yemekle tabağı doldurmak, her sebzeden ve meyveden bolca oranda yiyecek sıhhat açısından zararlıdır. Şundan dolayı her besin her insanoğlunun yapısına uygun değildir. Sebze ve meyvelerin her çeşidi tadımlık olarak tüketilebilir; sadece hepsinden bolca oranda yenilecek diye bir kaide yoktur.

RAHATSIZLIK VEREN BESİNLERİ TÜKETMEYİ BIRAKIN
Coğrafi durumlar, yaş grupları, genetik yapılar, kan grupları beslenme şekillerinin oluşturulmasında mühim kriterlerdir. Mesela; çölde yaşayan bir şahıs için kim bilir en uygun olan et deve etidir, balık da deniz kenarında oturanlar için en sıhhatli besindir. Oldukça sıhhatli bir gıda olan domates, bazıları için hastalık vericidir ya da yoğurt bazılarında sindirim sistemi problemlerine yol açabilir. Şahıs, almış olduğu bir gıdaya vücudunun verdiği tepkiyi rahatça ölçebilir; yaptırdığı testlerle beraber iyi bir gözlemle, kendisi için en sıhhatli olan beslenme şeklini belirleyebilir.

TÜM MEYVELERİN SUYUNU BİR BARDAKTA TOPLAMAYIN
Karışık meyve suyu adı altında, birkaç çeşit meyveyi bir araya getirerek suyunu sıkıp içmek de vücuda yarar yerine zarar getirir. Şundan dolayı çeşitli meyvelerden oluşan karışım, mide ve bağırsak sistemi açısından negatif tesir yapabilir. Meyve suyu tüketiminin haricinde, birkaç çeşit meyvenin bir arada yenilmesi de doğru değildir. Şahıs, hangi meyveyi yediğinde ya da hangi meyvenin suyunu içtiğinde kendini iyi hissediyor, ferahlıyor ve herhangi bir problem yaşamıyorsa onu tüketmelidir.

SAHANDA YUMURTAYI SADE YİYİN
Beslenmede et ne olursa olsun olmalıdır. Sadece et tüketirken sıhhatli olmasının yanında, şahıs için uygun olan et türünün tercih edilmesi de önemlidir. Yararlı ızgara tabağı adı altında karışık et tüketimi de, sıhhat açısından kabul edilemez bir beslenme şeklidir. Vücut bir süre sonrasında bu yanlış beslenmeye teslim olsa da bunun getirmiş olduğu sıhhat sorunları yaşamın bir döneminde ortaya çıkacaktır. Bunun için bilhassa etle ekmek bir arada yenmemeli, peynirli ve sucuklu yumurta şeklinde menüler sofrada asla bulunmamalıdır. Eğer sahanda yumurta yenilecekse, haftada 1-2 kez kaliteli bir tereyağında mütevazi olarak tüketilebilir.”

22 Mayıs 2021
Okunma
bosluk

Ectopic Beats

Ectopic Beats

Ectopic Beats

Key Factors:

  • Ectopic beats are early beats which are the commonest disturbance of heart rhythm.
  • They could be current with none signs, or as palpitations described as missed or additional beats, or sometimes trigger dizziness.
  • Most often reassurance is all that’s required, as they’re normally fully benign, and never a reason for heart illness.
  • Medication are not often wanted.
  • In sufferers who’ve suffered a heart attack beforehand, the presence of ectopic beats could demand extra thorough investigation to evaluate the longer term threat of extra harmful heart rhythms.

The time period ectopic beats means heart beats ‘misplaced’. It’s utilized nearly completely to early heart beats, and represents the commonest disturbance of heart rhythm. An instance of ectopic beats is proven within the ECG beneath. Ectopic beats typically happen as single beats, though might happen in pairs or be current each different beat. If three or extra happen in a row the time period non-sustained ventricular tachycardia is used.

Ectopic Beats

Determine 1

Ectopic beats are sometimes found by probability on an ECG or when performing extra extended monitoring. When ectopic beats do trigger signs, they’re usually described as ‘dropped beats’ or ‘additional beats’. Much less generally dizziness is reported.

Mostly there is no such thing as a different historical past of heart illness, and the scientific examination is regular. The ECG (aside from the ectopic beats) is often regular. In these circumstances reassurance is all that’s required, because the signs are utterly benign and the outlook for the long run is great. Generally decreasing caffeine or alcohol consumption might assist. In circumstances the place signs persist and remedy is required, a small dose of a drug comparable to a beta-blocker is commonly efficient.

On uncommon events, ectopic beats are seen in sufferers who’ve a historical past of heart illness, akin to a earlier heart attack. In these circumstances additional evaluation could also be required, reminiscent of an ultrasound scan (echocardiogram). It is because ectopic beats may be a marker of elevated threat for harmful disturbances of heart rhythm. If the exams do establish excessive danger then different remedies could also be thought-about.

 

17 Mayıs 2021
Okunma
bosluk

İnsan Sağlığı İçin En Şifalı Bitkiler

İnsan Sağlığı İçin En Şifalı Bitkiler

Günümüzde besinlerin besleyicilik değerine dair her geçen gün yeni gerçekler ortaya çıkıyor. Kimi vakit bir şifa deposu olarak gördüğümüz bazı besinlerin düşünüldüğü kadar yararlı olmadığı ortaya çıkarken, zararı olan olarak lanse edilen bazı besinlerin aslen sağlığa yararlı yanları olduğu ortaya çıkmaya devam ediyor. Bu konudaki kafa karışıklıklarını gidermek için yola çıkan bir grup araştırmacı 1000 tane gıda deposu arasından besleyicilik değeriyle sağlığa en yararlı 10 gıda kaynağını sizlere sunuyor. Karşınızda güncel bilgiler ışığından sıralanmış en yararlı 10 gıda:

10. Bezelye

(100 g)
Kalori: 77
Gıda Puanı: 67
İçerik: Fosfor, Magnezyum, Demir, Çinko, Bakır, Lif

9. Mandalina

(100 g)
Kalori: 53
Gıda Puanı:67
İçerik: Karotenoid, A vitamini, Şeker

8. Su Teresi

(100 g)
Kalori: 11
Gıda Puanı: 68
İçerik: Bolca Oranda Mineral

7. Kereviz Kurusu

(100 g)
Kalori: 319
Gıda Puanı: 68
İçerik: Vitaminler, Mineral, Amino Asit

6. Kuru Maydanoz

(100 g)
Kalori: 292
Gıda Puanı:69
İçerik: Bor, Florür, Kalsiyum

5. Pancar Yaprağı

(100 g)
Kalori: 22
Gıda Puanı: 70
İçerik: Kalsiyum, Demir, K vitamini, B Grubu Vitaminleri

4. Pazı

(100 g)
Kalori: 19
Gıda Puanı: 78
İçerik: Antioksidan

3. Kabak Çekirdeği

(100 g)
Kalori: 559
Gıda Puanı 84:
İçerik: Demir, Manganez

2. Chia Tohumu

(100 g)
Kalori: 486
Gıda Puanı:85
İçerik: Lif, Protein, Linolenik Asit

1. Badem

(100 g)
Kalori: 579
Gıda Puanı: 97
İçerik: Mono Doymamış Yağ Asitleri (Diyabet ve Kalp Damar Sağlığına yararlı)

15 Mayıs 2021
Okunma
bosluk

En Sık Rastlanan Kalp Damar Hastalıkları

En Sık Rastlanan Kalp Damar Hastalıkları

Kalp hastalıkları yaşamı tehdit eden hastalıklar sıralamasında ilk sırada. En sık görülenleri ise koroner arter hastalıkları, mitral ve aort kapak sorunları, aort genişlemesi ve kalp delikleri.

Koroner arter hastalıkları by-pass yöntemiyle, kapakçıklardaki rahatsızlıklar onarım ya da değişimle, aort damarı genişlemesi de suni damar kullanılması ile tedavi ediliyor. Kalp deliklerinde ise kimi zaman hastanın kalp zarı yama olarak kullanılıyor.

Tüm bu hastalıkların tedavisinde çoğu zaman cerrahi yöntemler tercih ediliyor. Kardiyovasküler Cerrahi Uzmanı Doç. Dr. Hilmi Tokmakoğlu, sık görülen 5 kalp hastalığına uygulanan cerrahi çözümleri söyledi:

1- KORONER ARTER HASTALIKLARI
“Tüm ölüm sebepleri içinde ilk sırada yer edinen koroner arter hastalıkları, kalbin çevresinde bulunan ve onu besleyen damarlarda meydana gelen daralmalar sonucu ortaya çıkıyor. Hastalık kendini göğüs ağrısı ya da direkt kalp krizi ile gösteriyor. İstirahat halinde gelen, sol göğüsten başlayıp boyuna ve çeneye yayılan ağrılar da emareler içinde yer ediniyor. Daralmış ya da tıkanmış damarların tedavisinde kabul gören üç tedavi yöntemi bulunuyor: İlaç, balon ya da stent takılması ile by-pass ameliyatları.

By-pass ameliyatları, “Daralmış ya da tıkanmış damarın önüne yeni bir damarla kan getirme” işlemi olarak tanımlanıyor. Ameliyatlar kalp durdurularak ya da çalışırken yapılıyor. Çoğu zaman tercih edilen ise kalbin durdurulması yöntemi. Bundan dolayı kalbin arka yüzündeki damarlara, oldukca kireçli yada kas dokusu içinde seyreden damarlara çalışan kalpte by-pass ameliyatı yapmak zor olabiliyor. By-pass ameliyatlarında çoğu zaman üç damar kullanılıyor: Göğüs kafesinde iki iç meme atardamarı, ön kol iç yüzündeki radyal arter ve bacaktaki toplardamar. En kıymetli olanı ise, açık kalma süresi daha uzun olduğu iç meme atardamarı. Bu damardan, göğüste inanç tahtası olarak malum bölgenin sağında ve solunda olmak suretiyle iki tane bulunuyor. Rutin olarak soldaki kullanılıyor. İkinci sıklıkta kullanılan öteki bir damar ise ön koldaki damar. Bacaktaki toplardamar da oldukca uzun olması sebebiyle, çoklu by-pass işlemi gerektiğinde tercih ediliyor.

2- MİTRAL KAPAK HASTALIKLARI
Kalbin sol kulakçığı ile sol karıncığı içinde yer edinen ve kanın geriye kaçmasını engellemiş olan mitral kapaklardaki problemler romatizmal, dejeneratif ve iskemik kapak hastalıkları olarak ortaya çıkıyor. Darlık, yetmezlik ya da ikisi bir arada görülebiliyor. Nefes darlığı, efor kapasitesinin düşmesi ve çarpıntı ile kendini gösteren mitral kapak hastalıkları, geceleri nefes darlığı ile uyanma şikâyetine de yol açabiliyor. Bu sebeple hasta uzun süre yatmış olduğu için kalp gelen kanı pompalamakta yetersiz kalıyor. Hastalığın ilerleyen dönemlerinde kişiler sadece oturur pozisyonda uyuyabiliyor.

Mitral kapak darlıkları balonla giderilmeye çalışılırken, her hasta bu yöntem için uygun olmuyor. Kireçli kapaklarda, sol kulakçıkta pıhtı olması durumunda balonla tedavi uygulanamadığı için cerrahi tedavi gerekiyor. Cerrahi yöntemde kapak ya değiştiriliyor ya da . Kalp kapağı ameliyatlarında metalik ve biyolojik kapaklar kullanılıyor. Metalik kapaklar uzun ömürlü olmasına rağmen, kişinin her gün kan sulandırıcı ilaç alması gerekiyor. Biyolojik kapaklar ise ilaç zorunluluğunu ortadan kaldırıyor sadece dayanıklılık süresinin kısıtlı olması sebebiyle hastanın 5-10 yıl içinde tekrardan ameliyat olması gerekebiliyor.

3- AORT KAPAK HASTALIKLARI
Aort kapağı, kalbin sol karıncığı ile aort içinde bulunan yarım ay şeklindeki üç yaprakçıktan oluşuyor. Burada görülen hastalıklar, aort darlığı ya da yetmezliği olabiliyor. Göğüs ağrısı, bayılma nöbetleri, nefes darlığı ve çarpıntı yakınmaları ile kendini belli eden aort kapak hastalıklarının görülme yaşı nedenine bakılırsa değişiyor. Aort kapak alanı normalde 2.5-3.5 santimetre. oluyor. Bu alan bir santimetrekarenin altına indiğinde ise ciddi oranda darlıktan söz ediliyor. Aort darlığında kapak değişimi ya da kapak onarımı operasyonları uygulanıyor. Metalik ya da biyolojik kapak takılabileceği şeklinde, kadavradan organ nakli yapmak da mümkün olabiliyor. Kapak seçiminde kişinin yaşı, yaşam seçimi ve beklenen yaşam süresi ehemmiyet taşıyor.

Söz mevzusu tedavilere ek olarak, halen gelişim aşamasında olan bir tedavi daha bulunuyor. Transkateter ya da transapikal aort kapak replasmanı olarak malum bu tedavi, bilhassa ameliyatın oldukça riskli olduğu ileri yaşlarındaki hasta grubu için ehemmiyet taşıyor. Bu yöntemde kasıktan ya da kalbin altından ufak bir kesi yapılıyor. Tıpkı balon yönteminde olduğu benzer biçimde, kateter yardımıyla sokulan bir balon şişirilerek kapakçık bir miktar açılıyor ve bölgeye yeni bir kapakçık yerleştiriliyor. Hastanın kendi kapakçığı ise yerinde duruyor.

4- AORT ANEVRİZMALARI
Aort damarı, kalpten çıkıyor ve dört bölgeye ayrılarak vücuttaki birçok organa yan dal veriyor. Vücudun ana arteri olarak adlandırılan aort, tüm yan dalları besliyor. Bu damardaki genişlemeye de aort anevrizması deniyor. Eğer birlikte rol alan bir aort kapakçık problemi da var ise hastalık kendini göğüs ağrısı ve nefes darlığı ile gösteriyor. Aort anevrizmalarında dirimsel risk oluşturacak iki unsur bulunuyor.

Damar genişledikçe, duvarı inceldiği için patlama (rüptür) birinci riski, damar içi yırtık (diseksiyon) görülmesi de ikinci riski oluşturuyor. Bu iki risk de ölüme niçin olabiliyor. Aort anevrizmalarında cerrahi tedavi gerekebiliyor. Cerrahi tedavide balonlaşmış olan damar çıkartılarak yerine suni damar konuluyor.

5- ASD (ATRİYAL SEPTAL DEFEKT)
Kalpte, her iki kulakçık arasındaki duvarda delik oluşması ASD (Atriyal septal defekt) olarak tanımlanıyor. Çoğu zaman çocukluk çağlarında kapanan bu deliklerin kapanmaması halinde cerrahi yönteme başvuruluyor. Tedaviyi, deliğin büyüklüğü ve akciğer atardamarının basıncı belirliyor. Çocuklarda nefes darlığı, acele yorulma, halsizlik, bitkinlik ile kendini gösteren ASD’nin tanısı ekokardiyografi ile konuyor. Kulakçıklar arasındaki bu delik, çoğunlukla kasıktan girilerek şemsiye metodu ile kapatılıyor. Sadece deliğin büyük olduğu durumlarda bu yöntem kafi olmuyor ve cerrahi onarım gerekiyor. Delik direkt dikilerek ya da yama ile kapatılıyor. Yama malzemesi olarak da hastanın kendi kalp zarından alınan parça, hususi hazırlanmış dokular yada suni yamalar kullanılıyor.

15 Mayıs 2021
Okunma
bosluk

Kalp Hastaları Kurban Bayramında Nasıl Beslenmeli?

Kalp Hastaları Kurban Bayramında Nasıl Beslenmeli?

Kurban bayramlarında sakatat, yoğun kolesterol içinde ne olduğu sebebiyle kalp hastalarına yedirilmemelidir

İSTANBUL – Kamu Hastaneleri Birliği Çekmece Bölgesi Genel Sekreteri Prof. Dr. İhsan Bakır, kalp ve damar hastalarının azca tuzlu ve azca yağlı yada eti haşlama olarak ve azca oranda tüketmelerinde sakınca olmadığını belirtti.

Bakır, Kurban Bayramı’nda kalp hastalarının et tüketimine ilişkin yapmış olduğu yazılı açıklamada, koroner kalp hastalığı yada genetik yatkınlığı olan kişilerin, kırmızı eti kontrollü tüketmeleri gerektiğine işaret etti.

Yağlı ette doymuş yağların fazla oranda bulunduğuna değinen Bakır, alınan yüksek oranda etin, ilaveten tuzlu olarak tüketilmesinin kalp damar hastalığı, diyabet ve hipertansiyonu olan kişilerde mesele oluşturduğuna dikkati çekti.

Bakır, koroner kalp hastalığı olan diyabetik ya da hipertansif hastaların bayramda “miktar olarak azca” ve “bilhassa yağsız” etleri tercih etmesinin, sıhhat açısından daha yararlı olacağını altını çizdi.

Bilhassa, yüksek gerilim, kalp damar hastalarının, tuzlu ve yağlı kavurma ürünlerinden uzak durmasını tavsiye eden Bakır, şu detayları verdi:

“Tuz ve iç yağın aşırı tüketilmesi artan gerilim atakları, nefes darlığı, göğüs ağrısı benzer biçimde şikayetlerle ağır ve sıkıntılı hastalık tabloları ile hastanelere başvuruları artıracaktır. Kurban bayramlarında, sakatat denilen, kurbanın, karaciğeri, dalağı, böbreği ve mumbarları yoğun kolesterol içinde ne olduğu sebebiyle kalp hastalarına yedirilmemelidir. Sadece kalp ve damar hastalarının azca tuzlu ve azca yağlı yada eti haşlama olarak ve azca oranda tüketmelerinde bir sakınca yoktur. Kavurma yenecekse de azca yağlı ve azca tuzlu olmasına dikkat edilmelidir. Ateşe direkt maruz kalmış, yanmış, katranlaşmış ette kanser riski vardır. Bu bakımdan eti pişirirken dikkat etmeliyiz. Et tüketirken, yeşillik, taze salata şeklinde antioksiden besinlerin, etin ihtimaller içinde zararlarını önleyebileceği unutulmamalıdır.”

Kamu Hastaneleri Birliği Çekmece Bölgesi Genel Sekreteri Prof. Dr. İhsan Bakır, kalp hastalarının ölçülü olmak kaydıyla bayramda pişirilen etten rahatça tüketebileceğini belirterek, şunları kaydetti:

“Balon stent yaptığımız hastalar taburcu olduktan sonrasında oldukça yağlı ve oldukca yoğun olmamak kaydıyla et tüketebilir. Kalp yetmezliği olan hastalarımız gene tuzlu olmamak kaydıyla kurban etinden tüketebilirler. Baypaslı hastalarımız da hastaneden çıktıktan sonrasında gene kurban etini rahatça tüketebilir. Haşlama şeklinde daha tuzsuz tüketilmesi daha zararsız olabilir. Gerilim hastaları da tuzsuz olmak kaydıyla kurban etinden rahatça yiyebilir. Diyabet, kalp ve gerilim hastalarının aşırı tatlı tüketimine dikkat etmesi gerekir. Bu hastalar, tatlı alımını minimum düzeye indirmeli, hafifçe olan sütlü tatlıları tüketmelidirler. Kalp, gerilim ve diyabet hastalarının, her dönem olduğu şeklinde bayram süresinde de ilaçlarını aksatmamaları, fizyolojik egzersizlerine devam etmeleri gerekmektedir.”

14 Mayıs 2021
Okunma
bosluk

ANİ KARDİYAK ÖLÜMLERİ- VENTRİKÜLER FİBRİLASYON-Sudden Cardiac Death/Ventricular Fibrillation

ANİ KARDİYAK ÖLÜMLERİ- VENTRİKÜLER FİBRİLASYON-Sudden Cardiac Death/Ventricular Fibrillation

Sudden Cardiac Death/Ventricular Fibrillation

Sudden Cardiac Death/Ventricular Fibrillation

figure 1

ani kardiyak ölümlerinde görülen EKG ( şekil 1) kalp ritminin düzensizliğini, ventriküler fibrilasyonu , genel ritm bozukluğunu ve sonucunda ani ölümü göstermektedir.

 

Kardiyak-Arrest-dairesel-Algoritma-hamilyon.com

Kardiyak-Arrest-dairesel-Algoritma-hamilyon.com

Hastaların çoğu ansızın  ve beklenmedik bir şekilde koroner arter hastalığı sebebiyle ölmektedir. Bu durum önceden bilinememektedir. Genç hastalarda – genellikle 35 yaşın altındaki insanlarda, birkaçından az olmak kaydıyla, kalıtsal kalp şartları ve durumu bu olaya sebep olmaktadır. Bu durum hipertropik kardiyomipati, uzun QT sentromu ve Burgada sendromu olarak isimlendirilen halleri içerir.

Ani ölüm hakkında bilinçli olmak için aşağıdakileri bilmeniz gerekir :

 

  1. Ventriküler fibrilasyon ile ölümü gerçekleşen insanların sayısı gün geçtikçe azaltılmaktadır. BU hastaların ventriküler fibrilasyona sebep olan durumları düzeltilmelidir. Bu da örneğin koroner arter rahatsızlığıdır. Koroner arter rahatsızlığı düzeltilirse, hasta sağlığına kavuşur. BUna ek olarak, özel aletler, örneğin implant edilebilir defibrilatör de genellikle kullanılır ve ventriküler fibrilasyona çözümdür.
  2. Eğer genç hastalar aniden ölürse, ventriküler fibrilasyon hastalığına sahip hastanın yakınları da acilen kontrol edilmelidir ve gelecekteki riski azaltmalıdır. Kontrol edilen akrabalara gerekirse, implant edilebilir defibrilatör verilebilir.
  3. Ani kardiyak ölüme sebebiyet verecek hadiseleri daha iyi anlamaya çalışmamız, bizi hangi hastalarda bunun gerçekleşebileceği konusunda aydınlatmaktadır. Tehlikeli aritmi dediğimiz hadiseye kim daha yakındır bunu anlayabiliyoruz. Eğer daha önce kalp atağı – kalp krizi geçirmiş iseniz, mümkündür ki iler de de buna yakalanabilirsiniz. Bu hastaların ultrason ile kalplerindeki hasara bakılmalı ve geleceğe daha rahat çıkmaları sağlanmalıdır.

Lütfen ayrıca, ventriküler taşikardi, kardiyomipati ve implant edilebilir kardioverter defibrilatör konularımızı da okuyun.

 

Sudden Cardiac Death/Ventricular Fibrillation

Sudden Cardiac Death/Ventricular Fibrillation

figure 1

figure 1

The rhythm strip above (figure 1) shows the totally disorganised disturbance of rhythm, ventricular fibrillation, the common rhythm that causes sudden death.

The majority of patients who die suddenly and unexpectedly have coronary artery disease. Often this was previously unknown. In younger patients – typically age less than 35 years, one of a number of less common, although often inherited heart conditions may be the cause. These include hypertrophic cardiomyopathy, long QT syndrome and the recently recognised Brugada syndrome.

Awareness of sudden death is important for a number of reasons

  1. Increasing number of people who collapse with ventricular fibrillation are successfully resuscitated. These patients must be investigated to identify possible underlying causes, such as coronary artery disease that can be treated. In addition, special devices such as the implantable defibrillator are commonly implanted. Evidence exists that these devices may prolong life.
  2. If young patients die suddenly, it is very important that close relatives are screened for inherited conditions that may place them at increased risk for the future. In selected relatives, treatment with the implantable defibrillator may be recommended.
  3. We are becoming increasingly skilled at identifying people who are at increased risk for dangerous arrhythmias, so that treatment can be offered. For instance, anyone who has suffered a heart attack in the past should probably undergo screening with an ultrasound scan of the heart to assess the degree of damage.

Please also see the sections on ventricular tachycardia, cardiomyopathy and implantable cardioverter defibrillator

27 Nisan 2021
Okunma
bosluk

İçeceklerin Kafein Değerleri

İçeceklerin Kafein Değerleri

İşte içeceklerdeki kafein oranı:
Filtre kahve 1 fincan: 135-200 mg
Espresso 1 fincan: 100 mg
Cappuccino 1 fincan: 100 mg
Hazır kahve 150 cc: 57 mg
Türk kahvesi 1 fincan: 57 mg
Dekafeine kahve 150 cc: 5 mg
Demleme çay 175 cc: 20 – 110 mg
Ice Tea 330 cc (1 kutu): 70 mg
Hazır çay 200 cc: 30 mg
Kola 1 Kutu: 30 – 56 mg
Diyet Kola 1 Kutu: 38 – 45 mg
Kola dışı meşrubat 1 Kutu: 50 mg civarı
Meyveli gazoz 1 Kutu: 0 mg
Çikolata 60 gram: 10 – 50 mg

26 Nisan 2021
Okunma
bosluk

Bir Yaz Mucizesi : Kayısı

Bir Yaz Mucizesi : Kayısı

Yaz mevsiminin olmazsa olmaz meyvelerinden kayısının sağlığa pek fazlaca faydası bulunuyor. Lifli yapısı, organik şekeri ve düşük kalorili olması sebebiyle kilo kontrolüne destek olan kayısı, hastalıklara karşı koruyucu tesir yapıyor.Kayısı, demir zengini, besleyici, uzun süre tok tutucu bir meyve. 3-4 kayısı ortalama 100 gram etmektedir. Bir avuç kayısı, bir porsiyon anlamına gelmektedir. 100 gram kayısı 48-50 kalori arasındadır.Kabızlığın en naturel çözümlerinden birisi de kayısı tüketimidir. Kayısının içinde bulunan pektin, lif ve selüloz kolon sağlığını desteklemekle beraber; bağırsakların fazlaca iyi çalışmasını sağlamaktadır. Günde 3-4 tane kayısı tüketimi kabızlık ve değişik sindirim problemlerine çözüm olabilmektedir. Gaz ve kabızlık sorunlarında kayısıyı komposto olarak tüketmek uygundur. Bundan dolayı ısıyla beraber kayısının içindeki lifler değişik bir hal almakta ve bu da kabızlığa direkt tesir etmektedir.Kayısının içinde bol miktarda demir bulunmuş olduğu için kayısı anemi ve anemi kaynaklı pek fazlaca hastalığı önler. Demir bakımından varlıklı olan kayısı kan oluşumunu destek sunar ve kan akışı ve enerjisini artırır .Görme problemlerine karşı A, C ve E vitainleri açısından varlıklı beslenmek önemlidir. Sarı ve turuncu meyvelerde beta karoten bulunmaktadır. Bu meyvelerden biri de kayısıdır. Çocuklarda ve ileri yaşlarda karşılaşılan görme kayıplarının önüne geçebilmenin en organik yolu tertipli olarak kayısı yemektir. Kayısı tüketimi yardımıyla gece körlüğü, katarakt ve göz dejenerasyonları önlenebilmektedir. Bilhassa katarakt ameliyatı geçiren kişilere kayısı önerilmektedir.Mide problemi yaşayanlar aşırı şekerli ve asitli meyveler tüketememektedir. Bu grup için kayısı tüketimi idealdir. Kayısı, potasyum ve beta karoten içinde ne olduğu yardımıyla kalbin dostudur. Sadece kayısı böbrek hastaları tarafınca tüketilmemelidir. Protein ve mineral kısıtlaması meydana getirilen böbrek hastaları için kayısı tüketimi uygun değildir. Vücut hücrelerinde oluşan özgür radikaller hücrelere hasar vererek onları öldürmektedir. Bunun sonrasında hücrelerin DNA’larında değişimler olmakta ve kanserli hücreler ortaya çıkmaktadır. Bundan dolayı bu özgür radikallerle savaşmak gerekmektedir. Kayısıda kanserle savaşacak antioksidan özellik vardır. Meydana getirilen çalışmalarda kayısının bilhassa de akciğer kanserine karşı koruyucu özelliği olduğu ortaya çıkmıştır.Kefirdeki probiyotikler ve kayısıdaki bilhassa beraber hem sıhhatli hem de leziz bir içecek hazırlanabilmektedir. 3 kayısı ve 4-5 bademi blenderda çekip üstüne bir su bardağı kefir ekleyip, isterseniz buz ilave ederek tüketebilirsiniz

25 Nisan 2021
Okunma
bosluk

Kalp Hastaları Aspirin Kullanımına Dikkat?

Kalp Hastaları Aspirin Kullanımına Dikkat?

Aspirin kalbi korur mu?
Aspirin’in kalp hastalıklarının tedavisinde mühim bir yeri vardır. Enfarktüs geçiren, koroner kalp hastalığı olan, stent takılan yada by-pass olan hastalar; aksi bir durum söz mevzusu değilse Aspirin kullanmalıdır. Aspirin, kalp enfarktüs sahasını küçültür. Ek olarak takılan stentlerin ve yeni by-pass greftlerinin (nakledilen damarların) açık kalma süresini uzatır.

KANAMA YAPABİLİR 

Sigara içenler, aspirin kullanabilir mi?
Aspirin sigaranın zararlarını azaltmaz ve sigaranın zararlarından korumaz.
Aspirin kalbi korurken, vücutta öteki organlara zarar verir mi?
Aspirin; bilhassa mide, bağırsak ve beyinde istenmeyen kanamalara niçin olabilir. Bundan dolayı ülseri olan yada kanamaya eğilimli yaşlı hastalarda dikkatli kullanılmalıdır. Eğer bu şekilde bir risk var ise, Aspirin dengi kan sulandırıcılar tercih edilmelidir.
Kalp hastalıkları, başka hastalıkları tetikler mi?
Kalp; beyin şeklinde merkezi bir organdır ve randımanlı çalışmazsa birçok başka hastalığa davetiye çıkarır; böbrek yetersizliği, karaciğer bozuklukları ve akciğer yetersizliği şeklinde… Kalp yetersizliğinin ileri aşamasında tüm organlar etkilenebilir.
Stent takılan hastalar, bigün by-pass’a gereksinim duyar mı?
Damar sertliği hastalığını durduracak kati bir tedavi hemen hemen yok. Stent de, by-pass da geçici bir tedavidir. Tıkanmalar en sık; stent takıldıktan sonraki bir ay içinde yaşanır. Bu risk bir yıl süresince devam eder. Stentlerin tıkanması durumunda; ya yeniden stent içine stent takılır yada by-pass ameliyatı yapılır.
Stent, kalp damarlarını tedavi eder mi?
Stent de, by-pass da direkt tedavi edici bir yöntem değildir. Stent, kısa bir bölgesi tıkanan yada daralan damarın açılmasını elde eden; tükenmez kalemin yayına benzeyen bir yapının basınçla damar içinde şişirilmesi ve orada bırakılması işlemidir. Bu sayede o damardan kan akımı sağlanmış olur.
By-pass ameliyatı için damar sayısı mühim mi?
Sol ana koronerinde darlık olan hastalara by-pass yapıyoruz. Ek olarak kalp kasılma gücü düşen, üç damarı tıkalı olan, kapak anevrizması yada beyne giden damarlarda darlık olan hastalar için de by-pass önerilir.

KALP CAM DEĞİL, KIRILMAZ
Kalp hakkaten kırılır mı?
Kalbin yapısı ne taş, ne de camdan oluşur; kasılan bir kastan ibarettir. Bu yüzden de kırılmaz. Bu, hissi bir abartıdır. Bu benzetmelerin bir çok kalbin gerek hissi, gerek organik her vakada ne kadar mühim bir yere konduğunun göstergesidir.
Hanım kalbi-erkek kalbi birbirinden değişik mı?
Hanımefendilerin vücut indeksleri daha minik olduğundan bayanların kalpleri daha minik ve koroner damarları daha incedir.

BY-PAS AMELİYATLARI İÇİN YAŞ ORTALAMASI 50-55’TİR
Devletimizde by-pass için yaş averajı kaçtır?
20’li yaşlarda ve 80 üstü yaşlarda by-pass ameliyatı sıklığı azdır. Genel averaj 50-55 yaş arasıdır. Sadece aile hikayesi güçlü, çocukluk diyabeti (Tip I) yada diyalize bağımlı olan hastalarda by-pass yaşı 20-30’lu yaşlara kadar inmektedir.
Erkekler mi, hanımefendiler mı daha fazlaca kalp ameliyatı olur?
Genç yaşlarda erkekler daha sık olarak ameliyat olmaktadır. 50 yaş üstünde oran eşitlenmektedir.

KALP AĞRISI GÖĞSÜN SOLUNDADIR
Ruhsal hastalıklarla kalp ilişkisi nasıldır?
Bazı ruhsal hastalıklar, kalp hastalıkları ile ilişkili değildir sadece benzer emareler gösterebilirler. Ağrının kaynağını öğrenmek için kontrol yapılması önerilir. Batma tarzındaki tek bir yerde sınırlanmış, bir-iki saniye devam eden ağrıların sebebi genel anlamda ruhsal ve strese bağlıdır. Oysa kalp ağrıları üç-beş dakika sürer ve göğüsün sol tarafını meblağ. Bunlar; baskı tarzında, sol kola ve çeneye yayılan, bununla beraber terleme yada ölüm korkusu birlikte rol alan ağrılardır.

23 Nisan 2021
Okunma
bosluk

Şeker Hastalığının Belirtileri

Şeker Hastalığının Belirtileri

Kurnaz ilerleyen hastalıklardan önde gelen diyabet kısaca şeker hastalığı günümüzün en yaygın hastalıklarından biridir. Sizler için şeker hastalığının işaretlerini araştırdık. İşte şeker hastası olduğunuzu gösterecek işaretler…

2012’de meydana getirilen istatistiksel veri çalışmalarında şeker kısaca diyabet hastalığının 1.5 milyon kişinin ölümünün direkt sebebi olarak gözlemlenmiştir. Diyabet kandaki insülin değerlerinin yükselmesi ya da azalmasıyla ortaya çıkar. kandaki insülin yükseldikçe bazı komplikasyonlara da niçin olur. Böbrek yetmezliği, görme kaybı, kalp krizi, nüzul ve bacak ampütasyonu şeklinde durumlar bu komplikasyonlar içinde yer alır.

PEKİ ŞEKER HASTALIĞININ BELİRTİLERİ NELERDİR?

– Nedensiz başlamış olan kilo kaybı,

– Sık sık idrara çıkmaya bağlı ortaya çıkan uyku bozukluğu,

– Devamlı yiyecek yeme isteği olmasına karşın bitkin duymak,

 Vücut ısısında ani düşme ve yükselmeye bağlı ağzı kuruluğu,

 Ansızın gelişen görme kayıpları,

 El ve ayak parmak uçlarında karıncalanma,

 Vücut hareketleri esnasında ağrı hissetme,

 Kalp ritim bozukluğu, panik atak ve kalp çarpıntısı olmamasına karşın kalbin süratli atması benzer biçimde emareler diyabet hastalığının habercisi olabilir.

19 Nisan 2021
Okunma
bosluk

Kalp Hastaları İçin Yağ Tüketimi

Kalp Hastaları İçin Yağ Tüketimi

Plazma lipitleri ya rejimle dışarıdan alınır ya da karaciğerde endojen olarak yapılır. Diyetteki yağla­rın %90’ından fazlasını trigliseridler (3 yağ asidi + 1 gliserol) geri kalanını ise kolesterol, kolesterol esterleri, esterleşmemiş yağ asit­leri (özgür yağ asitleri),  fosfolipdler ve sfingolipid­ler oluştururlar.

Yağların temel görevlerinden biri de enerji deposu ol­malarıdır. Düzgüsel şişman bir erişkinde 15,000 gr (135,000 kcal) yağ deposu vardır. Oysa şeker deposu olan karaciğer glikojeni bir tek 75 g’dır ve 300 kcal’lık bir enerji deposudur.

Yağ asitlerinden karbon zincirleri çifte bağ içermeyenlere doymuş (satüre) yağ asitleri, çifte bağ içeriyorsa doymamış (ansatüre) yağ asitleri denir. Margarinler ise bitkisel olmalarına rağmen çifte bağları hidrojen ile kimyasal olarak doyurulduğu için doymuş yağ asidi sını­fına girerler. Doymamış yağ asitleri ise tekli doymamış (monoansatüre) ve çoklu doymamış (poliansatüre) yağ asitleri olarak ikiye ayrılırlar.

Sıcakta minimum bozunan yağlar hayvani doymuş yağlardır. Ondan sonra sırayla monoansatüreler ve poliansatüreler gelir (omega-6 ve omega-3). Sıcağa en dayanıksız yağ ise omega-3 yağ asitleridir.

Doymamış yağ asitleri çifte bağın metil grubuna en yakın bulunmuş olduğu kaçıncı kar­bonda oluşuna gore n-3(w-3), n-6(w-6) ve n-9 (w-9) yağ asitlerine ay­rılır.

Tablo 1. Çeşitli yağ asitleri

Doymuş yağ asitlerinden varlıklı yağlar

  • Tereyağı
  • İç yağı
  • Kuyruk yağı
  • Margarin

Tekli doymamış yağ asitlerinden varlıklı yağlar (omega-9)

  • Zeytin yağı
  • Fındık yağı
  • Kanola yağı

Çoklu doymamış yağ asitlerinden varlıklı yağlar (omega-6)

  • Mısırözü yağı
  • Ayçiçeği yağı
  • Soya yağı
  • Pamuk yağı

Çoklu doymamış yağ asitlerinden varlıklı yağlar (omega-3)

  • Balık yağı
  • Keten tohumu, ceviz, kabak çekirdeği vb
  • Yeşil yapraklılar (semizotu vb)

Omega-3 ve omega-6 yağ asitleri insan vücudunda sentezlenmedikleri için dışarıdan mecburi olarak alınmalıdırlar. Elzem (esansiyel) yağ asitleri denilen bu bileşiklerin fazlaca mühim görevleri vardır; hücre zarının fosfolipid yapısında bulunurlar, hücre sinyal sistemini modifiye ederler, gen ekspresyonununda ve biyosentetik fonksiyonların oluşumunu kolaylaştırırlar ve eikosanoidlerin oluşumunu sağlarlar.

Omega-3 yağ asitlerinin kaynağını alfa-linolenik asit (ALA) oluşturur. ALA, 18 karbonlu olup, 3 çifte bağ ihtiva eder; ilk çifte bağları metil grubuna en yakın 3. karbondadır (o nedenle omega-3 adı verilir, C18:3: w-6). Alfa-linolenik asit insan vücudunda bulunan desatüraz ve elongazlar ile ekozapentanoik asit =EPA (C20:5: w-3) ve dokozapentanoik asit=DHEA (C22:6: w-3) benzer biçimde metabolitlere dönüşür.

Omega-6 yağ asitleri kaynağını linoleik asitten (LA) alır. LA, 18 karbonlu olup, 2 çifte bağ ihtiva eder; ilk çifte bağları metil grubuna en yakın 6. karbondadır. (o nedenle omega-3 adı verilir, C18:3: w-6).

Taş devri rejiminde w-6: w-3 oranı ortalama 1:1 ile 4:1 içinde idi.  Fakat son 50-100 yılda bu oran 20-50:1’e kadar çıkmıştır. Omega-3 yağ asitleri birçok kronik hastalığın önlenmesinde ve tedavisinde mühim rol oynarlar. Omega-3 yağ asitlerinin üstünlükleri bir yapı taşı olmasının yanında antienflamatuar, analjezik, antikanserojen, antitrombotik ve antihipertansif olmalarına bağlanmaktadır (1).

Doymuş yağlar ve insan sağlığı

Son atmış senedir doymuş yağların insan sağlığı üstüne olan tesirleri üstüne olan tesirleri şiddetli tartışmalara yol açmış ve açmaya devam etmektedir.

1950’lerin başlangıcında Ancel Keys adlı araştırıcı çeşitli ülkelerde meydana getirilen yağ tüketim araştırmalarını bir araya getirerek doymuş yağ tüketimi arttıkça koroner kalp hastalığının da arttığı sonucuna varmıştır (2). O çalışmaya 22 ülke dâhilmiş fakat Keys 15 ülkenin verilerini bu çalışmanın içine nedense almamıştır. Bundan 4 yıl sonrasında Yerushalmey ve Hilleboe (3) öteki 15 ülkenin verilerini de ilave ederek 22 ülkenin verilerini tekrardan irdelemişler ve Keys’in aksine koroner kalp hastalığı ile yağ tüketimi içinde hiçbir korelasyon bulmamışlardır. Fakat Amerikan Kalp Birliği (American Heart Association) nedense Yerushalmey ve Hilleboe’nun çalışmasına değil de, danışma kurullarının bir üyesi olan Keys’e saygınlık etmiştir!

Amerikan Kalp Birliği’nin öncülüğünü yapmış olduğu bu iddia, kısaca lipid-koroner kalp hastalığı teorisi 1900’lü yılların ortalarından itibaren tüm dünyada gıda tüketimini mühim seviyede değiştirmiştir. Türkiye de dâhil olmak suretiyle birçok ülkenin mutfağında mühim yeri olan tereyağı, kuyruk yağı, iç yağı, mütevazı yenilen ya da sebze yemeklerine katılan yağlı etler, tam yağlı yoğurt ve peynirler, artık yerini daha ilkin adını bile duymadığımız bitkisel margarinlere, soya ve kanola yağlarına, soyadan elde edilmiş suni etlere, büyük şirketlerin ürettiği ve içine bin bir çeşit katkı malzemesi, boya ve şeker eklenmiş, buna karşılık yağı azaltılmış “light” süt ve süt ürünlerine bırakmıştır. 50’li yılların başlangıcında Türkiye’de ilk margarin fabrikası açılmış ve hatta açılışı Türkiye Cumhurbaşkanı Celal Bayar yapmıştır. Bu da oldukca uluslu besin şirketlerinin ne kadar kuvvetli bulunduğunu göstermektedir.

Fazla doymuş yağ yiyen insanlarda koroner kalp hastalığı daha çok mı görülüyor?

Eğer fazla doymuş yağ yiyen insanlarda koroner kalp hastalığının oluşma riski artıyor ise, o süre bu yağları en oldukca tüketen topluluklarda bu hastaların oldukça sayıda olması gerekmektedir. 1960’ların başlangıcında  bu mevzuyu araştırmak için Vanderbilt Üniversitesi’nden Prof. George Mann ve arkadaşları bir Afrika (Kenya) çoban kabilesi olan meşhur Masaileri ziyaret etmişlerdir (4).

Masailer hakkaten de lipid-koroner kalp hastalığı teorisinin ne kadar geçerli bulunduğunu göstermekte muhteşem bir örnekti onlar için. Şundan dolayı o zamanlar tümüyle naturel yaşayan Masailer yalnız et, pişmemiş süt ve hayvan kanı tüketmekteydiler. O şekilde ki bir günde tükettikleri hayvansal yağ miktarı ortalama 300 gramı geçiyordu. Doğrusu günde minimum 2700 kaloriyi yağdan alıyorlardı. (Batı tipi beslenme normları ise yağ için en fazla 800 kaloriye kadar izin vermektedir).

George Mann ve arkadaşları Masai’leri görünce şaşırmışlar. Karşılarında şişman, göbekli ve koroner kalp hastalıklı yüzlerce şahıs olmasını bekliyorlarmış. Oysa Masai’ler içinde bir tek şişman olmadığı benzer biçimde, koroner kalp hastalığı da saptanamamış! Eforlu EKG’leri ise olimpiyat şampiyonlarından oldukça daha iyi çıkmış.

Nerede ise aynı senelerde başka bir araştırma grubu Masailerin otopsilerini incelemiş ve nerdeyse asla koroner kalp hastalığı saptayamamışlar (5). İşin ilginci, o denli fazla kolesterol tüketmelerine karşın Masai’lerin kan kolesterol düzeyleri Batı topluluklarına nazaran oldukça düşükmüş.

Gene 60’lı yılların başlarında başka bir Doğu Afrika çoban kabilesi olan Samburu’lar da araştırılmıştır. Üstelik Samburu’ların yağ tüketimi Masai’lerden de fazla imiş. Samburu’lar o zamanlar günde 4.5-7 litre içinde yağlı süt içiyorlarmış. Otların bolca ve yeşil olduğu aylarda bir günde bu miktarın iki katına çıkabiliyorlarmış. Kurak aylarda ise tüketimleri 2-3 litreye düşüyormuş. Samburu’lar da Masai’ler benzer biçimde zayıfmış. Üstelik günde 400 gram yağ tüketmelerine karşın (3600kcal/gün), onların da kan kolesterol düzeyleri düşük olup koroner kalp hastalığı oldukça nadirmiş (6).

60’lı yılların başlangıcında Lapiccirella ve arkadaşları Somali’deki deve çobanlarını incelemişlerdir(7). Somali’deki deve çobanları da fazlaca süt tüketmekte ve deve sütünün haricinde nerdeyse hiçbir şey yemiyorlar ve günde averaj 6-7 litre kadar süt, doğrusu günde ortalama 400-450 gram kadar yağ tüketiyorlarmış.  Buna karşın kabilenin averaj kan kolesterol düzeyleri averaj 150 mg/dL seviyelerinde, kısaca oldukça düşük saptamış.

Aklımıza bu kadar yağ yedikten sonrasında kan kolesterolü niye yükselmiyor diye gelebilir. Şundan dolayı vücudumuzda günde 2000-2500mg kolesterol yapılmaktadır. Dışarıdan alınan ne kadar azca ise içeride meydana getirilen o denli fazladır. Rejim ile alınan kolesterolün kan kolesterol düzeyine nerede ise hiçbir tesiri yoktur.

Doğal Masai’ler ya da Samburu’lar genetik özellikleri sebebi ile bu hastalıklara maruz kalmıyor diye düşünülebilir. Fakat bu da doğru değildir. Bu sebeple bir araştırmaya nazaran Nairobi’ye (Kenya’nın başkenti) göç eden ve geleneksel gıdalarının yerine rafine ve daha düşük yağlı gıdalar tüketen safkan Masai’lerde kan kolesterol düzeyleri köyde kalanlara bakılırsa yüzde 25 yüksek çıkmış ve koroner kalp hastalığı oldukça çok görülmüştür (8).

Benzer bir araştırma da Pukapuka ve Tokeluau isminde mercan adalarında yaşayanlar içinde yapılmıştır. Adalılar Yeni Zelanda’daki şehirlere göç ettiklerinde geleneksel rejimlerini terk ederek daha azca doymuş yağ ve kolesterol tüketmişlerdir. Fakat daha ilkin oldukça ender olan koroner kalp hastalığı, diyabet ve öteki dejeneratif hastalıklara oldukça fazla yakalanmaya başlamışlardır (9).

Doğal şehirlere göçen bu kabile mensupları daha azca fizyolojik aktivite yaptıkları için koroner kalp hastalığına yakalanmaktadır, diye de düşünülebilir. (Örnek olarak Masai’li çobanlar günde 30 kilometre kadar yürürler). Fakat Masailer şehirlerde de yüksek efor gerektiren işler yapmaktadırlar.

Papua Yeni Gine’nin başkenti Port Moresby ve mühim şehri Goroka’da meydana getirilen otopsiler incelendiğinde ilk koroner kalp hastalığı teşhisinin sadece 1964 senesinde konulduğu saptanmış (10). Bu tarihten önceki otopsilerin hiçbirinde koroner kalp hastalığı tespit edilmemiş. 1964 yılından itibaren ülkenin kentsel yöresinde yaşayan kişilerde hastalığın hızla arttığı görülmüştür.

Buna karşılık 1990’lı yılların başlangıcında geleneksel beslenme tarzlarını (deniz ürünleri, Hindistan cevizi, meyve, kök gıdalar) sürdüren Papua Yeni Gine’nin Kitava adasındaki insanoğlu nüzul ve koroner kalp hastalıkları bakımından incelendiğinde, hiçbir adalıda bu hastalıklara ilişkin bir bulguya rastlanmamıştır (11).

Yaşamını kolesterol çalışmalarının irdelenmesine adayan Dr. Uffe Ravnskov, “Kolesterol Masalları” adlı kitabında kalp-damar hastalıklarının beslenmeyle ilişkisini inceleyen tüm araştırmaları özetlemek gerekirse özetlemiştir (12). Bu kitapta 1998 yılına kadar olan süre zarfında meydana getirilen toplam 27 araştırma, 34 hasta ve denetim grubu, 150 binden fazla fert incelemeye alınmıştır. Bu kalp hastası 34 gruptan yalnız 3 grup, denetim grubundakilere nazaran daha çok hayvansal yağ ile beslenmiştir. 1 grup daha azca hayvansal yağ tüketmiş. Geri kalan 30 grupta kalp hastalığına yakalanan bireylerle sıhhatli bireyler içinde rejimlerindeki hayvansal yağlar yönünden hiçbir fark bulunamamıştır.

2014 senesinde Chowdhury ve arkadaşları 600,000’den fazla kişide koroner kalp hastalığı ve yağ tüketimi arasındaki ilişkiyi araştıran bir 72 çalışmanın metanalizini yapmışlar ve şu sonuçlara ulaşmışlardır (13);

  • Satüre ve momoansatüre yağ tüketimi ile koroner kalp hastalığı riski içinde bir ilişki yoktur.
  • Omega-3 yağ asiti tüketimi koroner kalp hastalığı riskini azaltmaktadır.
  • Trans yağ asiti tüketimi koroner kalp hastalığı riskini artırmaktadır.

Tüm bu sonuçlar Amerikada’ki kardiyoloji uzmanları ve derneklerini etkilememiş ve bir tek metaanalize dayanarak politikalarını değiştiremeyeceklerini ifade etmişlerdir.

Doymuş yağların tüketimi ile kalp damar hastalıkları arasındaki ilişkiyi cerh eden öteki bir gerçek de şudur. 1900’lü yılların ortalarına kadar Batılı devletlerde tereyağı, kuyruk yağı, domuz yağı, Hindistan cevizi yağı şeklinde doymuş yağ oranı yüksek yağlar oldukça tüketilmekte idi. Sadece bu dönemlerde kalp-damar hastalıkları neredeyse yok denecek kadar azdı. Hayvani doymuş yağ tüketimi azalıp, doymuş yağ tüketimi azaldıkça koroner kalp hastalığı da arttı.

1900’lü yılların başlarına kadar dâhiliye uzmanlarının içinde koroner kalp hastalığını hayatında asla görmeyenlerin sayısı oldukça yüksekti. Diyeceksiniz ki o zamanlar EKG daha yeni çıkmıştı ve günümüzdeki sofistike teşhis araçlarının bir çok yoktu. Fakat otopsi yapılıyordu ve hastalık hakkaten de fazlaca azca görülüyordu.

Akdeniz rejimi ve koroner kalp hastalığı

Birçok bilim adamı Akdeniz vatanlarında kalp-damar rahatsızlıklarının seyrek görülmesini birkaç faktöre bağlamaktadırlar. “Akdeniz vatanlarında bolca zeytinyağı ve bitkisel kaynaklı gıda, azca doymuş yağ yeniyor, bundan dolayı kalp-damar hastalıkları seyrek” diye iddia etmektedirler.

Evet, Akdeniz mutfağı sıhhatli fakat rejimde azca yağ bulunmuş olduğu iddiası o kadar da doğru değildir (14). Gerçi otlar ve yeşil sebzeler bol miktarda yenmektedir fakat et, balık, sosis, tereyağı, krema ve domuz yağı da rejimde sıkça tüketilmektedir. Ek olarak peynir tüketimi de oldukça yüksektir. Öyleki ki Yunanistan’da Girit adasında bir köylü günde averaj 250 gram kadar keçi peyniri tüketebilmektedir  (keçi peynirindeki yağın yüzde 70’i doymuş yağdır).

Bir başka örnek de Fransa’dır. Fransızlar yüksek oranda doymuş yağ içeren bir Akdeniz rejimi uygularlar fakat kalp-damar hastalıklarının en düşük olduğu Cenup Avrupa ülkesi orasıdır (Buna Fransız Paradoksu da denilmektedir). Örnek olarak rejimlerinde tereyağı, krema, peynir, ördek yağı, vb. hayvansal yağların aşırı oranda bulunmuş olduğu Fransa’nın Gaskonya bölgesinde senede 100 bin erişkin erkekten yalnız 80’i kalp problemleri sebebiyle ölürken, bitkisel yağlar, margarin ve azca yağlı ürünler tüketen ABD Birleşik Devletleri’nde bu oran 100 binde 315dir (14).

Bazı bilim adamları Fransız paradoksunu, bu ülkede bolca oranda kırmızı şarap içilmesine bağlamaktadırlar. Fakat bu da pek doğru değildir. Şu sebeple İtalyanların şarap tüketimi de Fransızlardan aşağı değildir, fakat onların koroner kalp hastalığı oranları oldukça daha yüksektir. Herhalde bunun ana sebebi İtalyanların makarnayı, şu demek oluyor ki unlu ve şekerli gıdaları Fransızlara gore fazlaca daha çok tüketmeleridir.

Tavsiyeler

Ayçiçeği, pamuk yağı, mısırözü yağı benzer biçimde poliansatüre yağ asitleri ile Rivyera zeytinyağı, fındık yağı ve kanola yağı monoansatüre yağlar sıcak preslenmiş yağlar olduklarından dejeneratiftirler. Azca tüketilmeleri, hatta zorunlu kalınmadıkça asla tüketilmemeleri gerekir.

Margarinler ise bitkisel olmalarına rağmen çifte bağları hidrojen ile doyurulduğu için katı yağlardır. Uzunca seneler insan vücudu için zararı olan olan transenoik yağ asitlerini içeren margarinler artık interesterifikasyon yöntemi ile yapılmaktadır. Fakat bu yöntemin de sıhhatli bulunduğunun da garantisi yoktur. Bu yüzden margarinler kesinlikle tüketilmemelidirler.

Netice olarak tıpkı eki beslenme geleneklerinde olduğu benzer biçimde sıcak yiyecekleri tereyağı, iç yağı ve kuyruk yağı şeklinde hayvani yağlarla, soğuk yiyecekleri ise sızma zeytinyağı ile yapmamız gerekir.

ilgili konular - interesting subjects

22 Aralık 2018
Okunma
bosluk
kalp hastalıkları Son Yazılar FriendFeed
seo kitabı

Son Yorumlar



Bizi takip edin- follow us !

Sorularınızı artık facebook grubumuzdan da sorabilirsiniz.

You can ask your questions from facebook page! Kalp-Hastaliklari Facebook Adresi